w budowie

Racjonalana Terapia Zachowania

Skuteczne narzędzie autoterapii
image

Racjonalna Terapia Zachowania

 

Wprowadzenie

Racjonalna Terapia Zachowania jest metodą samopomocy w nurcie behawioralno-poznawczym stworzoną przez Maxie C. Maultsby. Model ABCD Maultsby jest silnie powiązany z ABC Aarona Becka oraz ABCDE Alberta Ellisa. Wszystkie trzy opierają się błędnym kole wywołanym przez irracjonalne interpretacje faktów prowadzące do konsekwencji mentalnych i behawioralnych. Maultsby w przeciwieństwie do dwóch pozostałych autorów rozdziela te dwa rodzaje konsekwencji i wymienia jako osobne etapy błędnego koła.

Główne założenia

Podstawowym założeniem Racjonalnej Terapii Zachowania jest twierdzenie, że negatywne odczucia (C – emotional consequences) oraz niekorzystne działania (D – disfunctional behaviour) nie wynikają z faktów (A – activating event), ale z błędnych ich interpretacji (B - beliefs). Wobec tego w celu pozbycia się przykrych, chorobliwych emocji i myśli oraz wypracowania zdrowych zachowań należy przeanalizować osobiste przekonania i zamienić je na racjonalne i prozdrowotne odpowiedniki mające oparcie w faktach.

Przyczyny zaburzeń

RTZ jest terapią poznawczo-behawioralną, dlatego przyczyny dysfunkcyjnych emocji, myśli i reakcji widzi w niezdrowych, fałszywych przekonaniach. Negatywne myśli o sobie samym, bezpodstawne generalizacje jednostkowych sytuacji, utrwalone schematy myślowe wymierzone w poczucie własnej wartości z łatwością i w sposób automatyczny prowadzą do przykrych emocji i wywołują lawinę kolejnych destrukcyjnych myśli. Po takim zamachu na wartość i sprawczość własnej osoby trudno jest podjąć korzystne w skutkach i zdrowe działania.

Forma terapii

Racjonalna Terapia Zachowania jest z zasady nastawiona na samopomoc. Terapeuta wyposaża klienta w narzędzie i uczy się nim posługiwać. Analizuje z klientem błędne przekonania i prowadzi w procesie przełamywania utrwalonych schematów prowadzących do automatycznych, dysfunkcjonalnych reakcji emocjonalnych i behawioralnych. Pomaga w tworzeniu nowych racjonalnych przekonań prowadzących do zdrowych emocji i zachowań.

Metoda terapii

W celu wprowadzenia zmiany i zastąpienia niepożądanych myśli, emocji i zachowań zdrowymi pacjent stosuje Racjonalną Samoanalizę. Najpierw poddaje szczegółowej analizie zaistniałą sytuację problemową według modelu ABCD:

  • A. Opisuje krótko zdarzenie, które doprowadziło do niechcianych reakcji.
  • B. Wypisuje dokładnie wszystkie myśli wywołane tym zdarzeniem – swój wewnętrzny dialog.
  • C. Używając prostych stwierdzeń określa swoje odczucia emocjonalne w wyniku tej sytuacji.
  • D. Pisze co zrobił, jak się zachował.

Następnym krokiem jest uświadomienie sobie błędów w spostrzeganiu i myśleniu oraz wypracowanie zdrowych zachowań:

  • Ad.A. Sprawdza czy wszystko co umieścił w opisie zdarzenia to fakty. Zmienia opis tak, aby zawierał tylko to, co zarejestrowałaby kamera.
  • Ad.B. Analizuje każdą myśl za pomocą 5 pytań zdrowego myślenia:
      1. Czy jest oparta na oczywistych faktach?
      2. Czy chroni moje życie i zdrowie?
      3. Czy pomaga osiągać moje bliższe i dalsze cele?
      4. Czy pomaga unikać lub rozwiązywać niepożądane konflikty?
      5. Czy pomaga mi czuć się tak, jak chcę się czuć?
  • Ad.C. Określa jak chce się czuć w podobnych sytuacjach.
  • Ad.D. Pisze jak chce reagować w podobnych sytuacjach.

Mocne strony

RTZ wyposaża klienta w przyjazne i przydatne narzędzie samopomocy. Pozwala kontrolować własne emocje i wpływać na nie. Buduje poczucie sprawstwa, wartości oraz motywację. Może być stosowana zarówno do codziennych problemów i radzenia sobie ze stresem, jak i w przypadku trudnych problemów osobistych i rodzinnych. 

Ograniczenia

Odpowiedzialność za efekty terapii leży przede wszystkim po stronie klienta. Wymaga pogłębiania samoświadomości oraz pracy na własnych przykrych myślach i przekonaniach.